Economie Introductie “Vers, verantwoord voedsel uit de buurt” Strohalm richtte in 1998 het Pergola Steunpunt op. Dit Steunpunt hielp landbouwbedrijven en consu- mentengroepen bij de opzet en ontwikkeling van Pergola-associaties. Nu is het Steunpunt onderge- bracht bij Platform Biologica en het Centrum voor Landbouw en Milieu en Stichting Milieubewustzijn. Najaar 2002 begonnen zij gezamenlijk een drieja- rig project waarbij een van de doelstellingen is twintig nieuwe Pergola-associaties te starten in de komende tijd. Een Pergola-associatie is een samenwerkingsver- band van boeren en consumenten. Een groep men- sen die betrokken wil zijn bij een boerderij sluit een contract met een boer om zijn producten af te nemen. Op deze manier is de boer verzekerd van afzet van betaalbare biologisch-dynamische pro- ducten. Bovendien kunnen deelnemers helpen op het land of bij planning en distributie. Ze kunnen activiteiten organiseren zoals oogstfeesten. Boer en consument krijgen op deze wijze elkaar weer in beeld. Het dagelijks voedsel is geen anonieme aan- gelegenheid meer, maar krijgt een gezicht. In de jaren tachtig ontstond in de Verenigde Staten de behoefte bij biologische boeren naar contact met hun consumenten. Op hun beurt wilden consu- menten meer afweten over de omstandigheden en wijze waarop hun voedsel werd geproduceerd. Meer dan duizend bedrijven in de VS en Canada werken succesvol volgens het CSA-model: Community Supported Agriculture. In Nederland werd in 1997 De Oosterwaarde in Deventer, de eer- ste Pergola-associatie. Een jaar later volgde Biologisch Dynamische Tuinderij De Aardvlo in Utrecht en De Nieuwe Ronde in Wageningen. Frank van Beuningen is een van de honderd deel- nemers van de Aardvlo. Hij woonde als kind in Afrika en heeft aan de landbouwuniversiteit in Wageningen gestudeerd. Een tijdje werkt hij aan agrarisch natuurbeheer bij een particuliere natuur- beheersstichting. Als vrijwilliger bij het Pergola Steunpunt van Strohalm geeft hij advies aan boe- ren en consumenten die een Pergola-associatie wil- len worden. Recentelijk nam Van Beuningen deel aan een conferentie over CSA’s in de VS. “Het is heel fascinerend om te zien dat er in zo’n grote wereldstad als New York een band bestaat met het platteland. We zijn toen op een afhaalpunt geweest. De boer kwam aanrijden en mensen ston- den al klaar om te helpen met uitladen en neerzet- ten. De consumentenkring van die CSA had ook een actie op touw gezet om geld in te zamelen voor een nieuw bedrijf, want de boer moest verhuizen. Dus persoonlijk contact met de boer en betrokken- heid met zijn bedrijf.” Inmiddels werken vijf bedrijven als Pergola-associa- ties. De overeenkomst tussen de boer en een con- sumentenkring hangt af van het soort bedrijf. Bij de één gaan de producten in een wekelijkse tas, bij de ander via de wekelijkse marktkraam en bij weer een ander kan men zelf oogsten. Initiatief Initiatief voor een allereerste Pergola-associatie in Nederland werd genomen door Jolien Perotti. Zij begeleidde De Oosterwaarde in Deventer in 1997 tot een Pergola-associatie. In 1998 vroeg Perotti aan Michel Smits van De Aardvlo in Utrecht of hij interesse had om een Pergola-associatie te vor- men. Michel Smits kwam in 1992 bij De Aardvlo. Hier verbouwt hij op twee hectare gepachte grond onge- veer veertig gewassen. Smits had verschillende redenen om een Pergola-associatie op te richten: een stukje zekerheid over de afzet van zijn produc- ten, betrokkenheid van consumenten bij het bedrijf en het vormen van een gemeenschap. Belangrijke economische doelstelling is dat de boer er een redelijk inkomen aan overhoudt. Van Beuningen: “Deelnemers kunnen precies zien wat zij betalen en wat de boer krijgt. Op deze manier ondersteunen ze landbouw met een toekomst.” CSA’s hebben gemeen dat er sprake is van een gedeelde opbrengst en risico, open en inzichtelijke financiën en gezamenlijke besluitvorming over de prijs en de productie. Hiermee onderscheidt deze structuur zich van elke andere vorm van voedsel- productie en verkoop. De grote kleine-kansen atlas  / Pergola-associaties - 105 Pergola-associaties Chitra Gajadin